Aansprakelijkheid van de syndicus: waar stopt die van hem en begint die van jou?

Stel je voor: je syndicus maakt een fout bij het beheer van jullie gebouw, en jij staat met de schade. Wat kan je dan doen?
De aansprakelijkheid van de syndicus is wettelijk geregeld. Een syndicus beheert de technische, administratieve en financiële kant van jullie vereniging van mede-eigenaars (VME), en hij is verantwoordelijk voor hoe hij dat doet. Die verantwoordelijkheid heeft wel grenzen.
In dit artikel lees je wat de wet zegt over de taken van de syndicus, welke vormen van aansprakelijkheid er bestaan, wat zijn verplichte verzekering inhoudt en hoe je een dossier opbouwt als er iets misgaat.
Wat zegt de wet over de taken van de syndicus?
Elke VME heeft een syndicus. Wordt hij niet aangesteld in het reglement van interne orde, dan benoemt de algemene vergadering hem, of bij gebrek daaraan de rechter (art. 3.89, § 1 Burgerlijk Wetboek). Meer daarover lees je in ons artikel Syndicus verplicht?
Sinds 1 september 2021 staan de regels over appartementsgebouwen in de artikelen 3.84 tot 3.100 van het Burgerlijk Wetboek. Voordien waren dat de artikelen 577-3 tot 577-14 van het oude Burgerlijk Wetboek. Het kader gaat terug op de wet van 30 juni 1994 en werd onder meer in 2010 en 2018 hervormd.
De syndicus vertegenwoordigt de VME, zowel in rechte als voor het beheer van de gemeenschappelijke zaken (art. 3.89, § 5, 4°). Zijn wettelijke opdrachten staan in art. 3.89, § 5. Een greep daaruit:
de beslissingen van de algemene vergadering uitvoeren en laten uitvoeren;
alle bewarende maatregelen treffen en alle daden van voorlopig beheer stellen;
het vermogen van de VME beheren en de boekhouding voeren;
een aansprakelijkheidsverzekering afsluiten;
de mede-eigenaars inzage geven in alle niet-private documenten en gegevens over de mede-eigendom;
bij het einde van zijn mandaat binnen dertig dagen het volledige dossier van het beheer overdragen aan zijn opvolger.
Het contract. De afspraken tussen de syndicus en de VME, en zijn vergoeding, staan in een schriftelijke overeenkomst. Die bevat onder meer de lijst van de forfaitaire prestaties, de lijst van de aanvullende prestaties en de vergoedingen daarvoor. Een prestatie die er niet in staat, geeft geen recht op een vergoeding, tenzij de algemene vergadering anders beslist. Het mandaat duurt maximaal drie jaar en kan alleen met een uitdrukkelijke beslissing van de algemene vergadering hernieuwd worden (art. 3.89, § 1). Bewaar dat contract goed: bij een geschil is het je vertrekpunt.
Aansprakelijkheid. De syndicus is als enige aansprakelijk voor zijn beheer (art. 3.89, § 6).
Drie vormen van aansprakelijkheid
Ze bestaan naast elkaar, maar werken heel anders.
Burgerlijke aansprakelijkheid. Veroorzaakt een syndicus schade door een fout in zijn beheer, dan kan hij aansprakelijk gesteld worden voor die schade. Dit is de gewone weg naar een schadevergoeding.
Strafrechtelijke aansprakelijkheid. Die speelt bij misdrijven, zoals valsheid in geschrifte of het verduisteren van gelden van de VME. Wil je in een strafzaak een schadevergoeding, dan moet je je burgerlijke partij stellen.
Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid. Die geldt voor beroepssyndici, die als vastgoedmakelaar ingeschreven zijn bij het Beroepsinstituut van Vastgoedmakelaars (BIV). Een tuchtklacht kan leiden tot een sanctie voor de syndicus, maar levert jou niet automatisch een schadevergoeding op. Hoe je nagaat of je syndicus bij het BIV ingeschreven is, lees je in dit artikel.
De verplichte aansprakelijkheidsverzekering van de syndicus
De wet verplicht elke syndicus om een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten die de uitoefening van zijn taak dekt, en om het bewijs van die verzekering te leveren. Is de syndicus onbezoldigd, bijvoorbeeld een mede-eigenaar die de taak op zich neemt, dan wordt de verzekering afgesloten op kosten van de VME (art. 3.89, § 5, 8°).
Wat de polis precies dekt, verschilt van verzekering tot verzekering. Eén grens ligt wel vast in de wet: een verzekeraar kan niet verplicht worden dekking te verlenen aan wie het schadegeval opzettelijk heeft veroorzaakt (art. 62 van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen).
Tip: vraag het bewijs van verzekering op en lees wat de polis dekt. De syndicus moet dat bewijs kunnen leveren.
Waar eindigt zijn verantwoordelijkheid en begint die van jou?
De syndicus beheert de gemeenschappelijke delen, zoals het dak, de lift, de traphal en de gemeenschappelijke leidingen. Welke delen gemeenschappelijk zijn, staat in de basisakte (art. 3.85). Je eigen appartement is in de regel jouw verantwoordelijkheid. Wil je meer weten over wat een syndicus beheert? Lees dan wat een syndicus doet.
De beslissingen over het gebouw neemt de algemene vergadering. De syndicus moet ze uitvoeren (art. 3.89, § 5, 1°).
Wil je een syndicus aansprakelijk stellen, dan moet je in de regel drie dingen aantonen: een fout, schade, en het oorzakelijk verband tussen die twee.
Welke fouten kunnen claimbaar zijn?
De vraag die de rechter stelt, is in essentie: zou een normaal zorgvuldige syndicus in dezelfde omstandigheden anders gehandeld hebben?
Voorbeelden van mogelijke fouten, gekoppeld aan zijn wettelijke taken:
de gewone algemene vergadering niet bijeenroepen in de periode die het reglement van interne orde vastlegt (art. 3.87, § 2);
nalaten om nodige bewarende maatregelen te nemen (art. 3.89, § 5, 2°);
de boekhouding niet correct voeren (art. 3.89, § 5, 15°);
het dossier bij het einde van zijn mandaat niet binnen dertig dagen overdragen (art. 3.89, § 5, 7°).
Schade door overmacht kan je niet op de syndicus verhalen. En heb je zelf mee de schade veroorzaakt, dan kan dat de vergoeding verminderen.
Vorderingen verjaren. Wacht dus niet te lang en laat je adviseren over de termijn die in jouw situatie geldt.
Hoe bouw je een dossier op als eigenaar?
Stap 1: verzamel alle schriftelijke communicatie. E-mails, brieven, berichten: alles. Zo leg je vast wat er gemeld werd, wanneer, en wanneer er een antwoord kwam.
Stap 2: leg de fout naast de wet en het contract. Wat moest de syndicus doen volgens art. 3.89 en volgens de lijst van prestaties in zijn contract? Wat deed hij niet, te laat of fout?
Stap 3: documenteer de schade. Facturen, offertes, foto's met datum, een verslag van een expert. Concrete schade met bewijsstukken staat sterker dan een algemene klacht.
Stap 4: maan de syndicus formeel aan. Stuur een aangetekende brief waarin je hem in gebreke stelt. Zo staat vast wanneer en waarvoor je hem aansprak.
Stap 5: overweeg bemiddeling. De wet sluit bemiddeling bij geschillen over de mede-eigendom uitdrukkelijk niet uit (art. 3.85, § 5).
Wie stelt de vordering in? Gaat het om de gemeenschappelijke delen, dan kan de VME optreden. Zij wordt geacht de hoedanigheid en het belang te hebben om de rechten op de gemeenschappelijke delen te verdedigen. Gaat het om jouw kavel, dan kan je als mede-eigenaar zelf een vordering instellen, nadat je de syndicus daarover hebt ingelicht (art. 3.92, § 1).
Wat kan de algemene vergadering doen bij wanprestatie van de syndicus?
De syndicus ontslaan. De algemene vergadering kan de syndicus altijd ontslaan (art. 3.89, § 7). Daarvoor volstaat een volstrekte meerderheid: de wet vraagt hier geen bijzondere meerderheid. Wat het ontslag financieel betekent, hangt af van de opzeggingsregels in het contract en het reglement van interne orde. Een syndicus die door de rechter benoemd werd, kan alleen de rechter ontslaan.
Een voorlopige syndicus toevoegen, voor een bepaalde duur of voor bepaalde doeleinden (art. 3.89, § 7).
Een vordering instellen namens de VME (art. 3.92, § 1).
Is de syndicus verhinderd of blijft hij in gebreke, dan kan iedere mede-eigenaar de rechter ook vragen om een voorlopige syndicus aan te wijzen (art. 3.89, § 8).
Wil je de werking van de syndicus bespreken op de algemene vergadering? Elke mede-eigenaar kan de syndicus vragen om een punt op de agenda te zetten (art. 3.87, § 4). Mede-eigenaars die samen minstens een vijfde van de aandelen bezitten, kunnen ook een extra vergadering laten samenroepen (art. 3.87, § 2). Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over de bijzondere algemene vergadering.
Wat neem je hieruit mee als eigenaar?
1. De burgerlijke weg is de weg naar schadevergoeding. In een strafzaak kan dat via een burgerlijkepartijstelling. Een tuchtklacht levert niet automatisch een vergoeding op.
2. Vraag het verzekeringsbewijs op. Elke syndicus moet een aansprakelijkheidsverzekering hebben en het bewijs ervan kunnen leveren.
3. Bouw je dossier meteen op. Bewaar alle communicatie, leg elke fout naast de wet en het contract, en documenteer de schade.
4. Ken de rol van de algemene vergadering. Zij kan de syndicus altijd ontslaan, een voorlopige syndicus toevoegen en namens de VME een vordering instellen.
5. Wacht niet te lang. Vorderingen verjaren.
Conclusie
Als mede-eigenaar heb je concrete rechten tegenover je syndicus. De wet legt zijn taken vast, verplicht hem tot een verzekering en geeft de algemene vergadering het laatste woord over zijn mandaat.
Bij Sebas beheren we meer dan 350 VME's in heel Vlaanderen. Vragen over hoe wij werken? Mail ons op welkom@mysebas.be.
